Stichting de Spaensche Schans


heeft als ambitie het weer tot leven brengen van gewaterd hout als markt, dat wil zeggen zowel het bevorderen van regionale vraag als aanbod in Nederland.

Gewaterd lokaal hardhout zoals eiken dient als vervanger van geïmporteerd hardhout uit verre streken. Onder het wateren van hout wordt verstaan het gedurende langere tijd, bewaren van vers gekapte, omgezaagde boomstammen in water, met als doel de verwerkbaarheid te verbeteren, de duurzaamheid van het hout te verhogen en het werken van hout na droging te verminderen.

De stichting met ANBI status zoekt (financiële) hulp voor
wetenschappelijk onderzoek.
Word vriend van de stichting.


Laatste bericht

Hoera, het water stroomt weer. Rijkswaterstaat rondt haar graafwerkzaamheden af.


Word een vriend

Steun ons initiatief om weer een ruim aanbod aan gekwalificeerd gewaterd inlands eiken op gang te brengen


Het Onderzoek

De onderzoeksvraag is wat het gedrag van gewaterd hout anders is dan hout gedroogd aan de wind.


De Stichting

Deze Stichting met ANBI status heeft als ambitie het weer tot leven brengen van gewaterd hout als markt, dat wil zeggen zowel het bevorderen van regionale vraag als aanbod in Nederland.


Over de Locatie

De Grote schans of Brummense schans was een schans gelegen langs de westelijke oever van de IJssel bij Leuvenheim in het Gelderse Brummen. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog maakt het onderdeel uit van een Staatse linie.


Hoera, Rijkswaterstaat rond haar graafwerkzaamheden af


22 november 2018 - Mauris porta ex id nisl eleifend blandit a eu ex. Praesent nunc massa, lorem sed finibus ac, vehicula eget diam. Sed faucibus feugiat neque eget amet interdum. Nunc at tortor eget purus faucibus tempor. Donec sagittis suscipit porta. Duis mollis orci non erat convallis fringilla. Mauris porta ex sed nisl eleifend magna nisl et magna feugiat neque eget interdum. Nunc at tortor eget purus faucibus tempor. Donec sagittis suscipit porta. Duis mollis orci non erat convallis fringilla sed interdum.

Duis mollis orci non erat convallis fringilla. Mauris porta ex id nisl eleifend blandit a eu ex. Praesent nunc massa, pellentesque sed finibus ac, vehicula eget diam. Sed faucibus feugiat neque eget interdum. Nunc at tortor eget purus faucibus sagittis suscipit porta.


Word vriend van de Spaensche Schans


Steun ons initiatief om weer een ruim aanbod aan gekwalificeerd gewaterd inlands eiken op gang te brengen net zoals die er was in de 16de tot en met de 19de eeuw.

Na een driejarig experiment om wetenschappelijk aan te tonen dat gewaterd hout betere kwaliteiten heeft dan hout dat op de wal aan de lucht is gedroogd, zoekt de stichting nu financiering om een vijfjarig experiment uit te voeren.

Met gewaterd hout geven wij een impuls aan de lokale economie waar in de buurt de eikel in de grond gaat, de boom groeit, wordt gekapt, gewaterd, gezaagd, gedroogd en verwerkt in deuren, kozijnen en meubels.

Eiken symboliseren waardigheid, wijsheid en de verbinding tussen hemel en aarde. En voor Vrienden van de Schans het symbool voor een langdurige relatie.

Graag geven wij u een eik om te planten bij u thuis of op de Schans zodat deze over 100 jaar kan worden gekapt om te worden gewaterd op de Schans.

Daarnaast wordt u als vriend van de Schans via een blog op de hoogte gehouden over de laatste stand van zaken.

En krijgt u een uitnodiging toegestuurd voor onze jaarlijkse bijeenkomst op de Schans in Leuvenheim waar het experiment plaatsvindt.

Het vriendmaatschap van de Schans begint bij een jaarlijkse, voor schenkbelasting vrijgestelde bijdrage van EUR 50.

Mocht u als Tante Agaath een hoger bedrag willen schenken aan of op een andere wijze bij willen dragen aan onze ANBI erkende stichting dan horen wij dat natuurlijk graag. Meld u aan door onderstaand formulier in te vullen.

Namens het bestuur,

Maarten Kien


Ik word vriend van de Stichting


Het Onderzoek naar Wateren van eiken


De economische motivatie voor wateren van inlands eiken, is tweeledig;
1. vermindert het werken van het hout
2. levert meer bruikbaar hout op doordat het spinthout ook verwerkt kan worden.

Hoogwaardig hout bedoeld voor de restauratie wordt nat (en liefst in de winter) verzaagd en direct in de oven gedroogd voor snel resultaat. Deze aanpak heeft als nadeel dat de kans op werken van het hout hoger is dan in het geval dat het aan de wind gedroogd is of gewaterd wordt. Het voordeel van wateren is dat het relaxeren waarbij de spanningen langzaam uit het hout vloeien, gecontroleerd plaatsvindt.

Door wateren wordt het makkelijker door knoesten en reactiehout te zagen. Daarnaast heeft het spinthout, wat normaal afval is, een bruikbare kwaliteit gekregen. Deze onderdelen verminderen het percentage afval tijdens de verwerking. Daarnaast is er minder kans op beestjes in het spinthout en droogt het hout na regen evenwichtiger op zodat het langer mee zou moeten kunnen gaan.

De onderzoeksvraag is wat het gedrag van gewaterd hout anders is dan hout gedroogd aan de wind.

De stichting is in februari 2013 een viejarig experiment gestart om 9 boomdelen van zomereiken te wateren en 9 boomdelen aan de wind te drogen. Na twee jaar is al het hout verzaagd en vervolgens een jaar aan de wind gedroogd. Dit hout is door het onderzoeksinstituut SHR op meerdere wijzen onderzocht en gekeurd. Ten slotte is het hout gevolgd bij de toepassing in deuren, kozijnen en meubels en de verschillen beoordeeld.

Wij zoeken uw (financiële) hulp voor de tweede fase van ons wetenschappelijk onderzoek.
Word vriend van de Schans.


Interesse

Mocht u interesse in het onderzoek, laat dan uw gegevens achter zodat wij contact met u op kunnen nemen.

Stichting de Spaensche Scans


“Onder het wateren van hout wordt verstaan het gedurende langere tijd, gewoonlijk negen maanden tot drie jaar, bewaren van vers gekapte, omgezaagde boomstammen in water, met als doel de verwerkbaarheid te verbeteren, de duurzaamheid van het hout te verhogen en het werken van hout na droging te verminderen.“

De V.O.C. had in haar bestekken bij het bouwen van koopvaardij- en oorlogsschepen de verplichting voor gewaterd hout opgenomen. Door toevoer van hout uit andere contreien, de noodzaak om relatief lang een houtvoorraad te bekostigen en de opkomst van andere (petrochemische en thermische) behandeltechnieken, heeft ervoor gezorgd dat de traditie nog door een enkeling wordt voortgezet.

De finesse van de techniek is gebaseerd op verhalen, legenden en sagen. Er is niets mis mee dat men zich baseert op ervaringsgebaseerde kennis, maar het weerhoudt wel het het breder toepassen van gewaterd hout. Een keurmerk op basis van wetenschappelijk onderzoek biedt soelaas.

Stichting de Spaensche Schans heeft als ambitie het weer tot leven brengen van gewaterd hout als markt, dat wil zeggen zowel het bevorderen van regionale vraag als aanbod in Nederland.

Gewaterd lokaal hardhout zoals eiken dient als vervanger van geïmporteerd hardhout uit verre streken. Onder het wateren van hout wordt verstaan het gedurende langere tijd, bewaren van vers gekapte, omgezaagde boomstammen in water, met als doel de verwerkbaarheid te verbeteren, de duurzaamheid van het hout te verhogen en het werken van hout na droging te verminderen. De stichting zoekt (financiële) hulp voor wetenschappelijk onderzoek. Word een vriend van de stichting

Het bestuur van Stichting Spaensche Schans bestaat uit:
Maarten Kien, voorzitter
Jorden Hagenbeek, penningmeester
Willem Moolenburgh, secretaris

Opgericht op 23 mei 2012
RSIN/fiscaal number: 8516.877.26
Kamer van Koophandel nummer: 55 39 63 56

Notulen bestuursvergadering:
[2019]()
2018
2017
[2016]()
2015
[2014]()
2013
2012

Jaarrekening:
[2019]()
[2018]()
[2017]()

De Locatie


De Grote schans of Brummense schans was een schans gelegen langs de westelijke oever van de IJssel bij Leuvenheim in het Gelderse Brummen. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog maakt het onderdeel uit van een Staatse linie met schansen en forten dat langs de gehele linkeroever van de IJssel lag, vanaf IJsseloord bij Arnhem tot aan Kampen. De schans werd waarschijnlijk in 1605 op bevel van Prins Maurits opgeworpen. Binnen de schans was een wachtpost en onderkomen voor een kleine groep soldaten aanwezig waardoor de schans feitelijk dienst deed als fort.

Het Twaalfjarig Bestand liep ten einde in 1621. Na de hervatting van de strijd verliep deze aanvankelijk niet gunstig voor de Republiek. De Spaansgezinde Graaf Hendrik van den Bergh nam de schans in tijdens zijn Inval van de Veluwe in 1624 en viel vandaar plunderend het Kwartier van Veluwe binnen. De schans werd nadien door de Staatsen behoorlijk versterkt en uitgebreid tot en met de oostkant van de IJssel ten zuid-westen van Bronkhorst in het Graafschap Zutphen. De uitbreiding aan deze kant werd met een bruggenhoofd aan elkaar verbonden. Er werden troepen van Jan van Nassau gelegerd in Brummen en Empe om dit bruggenhoofd te verdedigen. Voor het laatst speelde deze schans een grote rol tijdens de Tweede Spaanse inval van de Veluwe van 1629.

De Eerste Inval van de Veluwe vond plaats van 16 tot en met 24 februari 1624, toen graaf Hendrik van den Bergh, stadhouder van Spaans Opper-Gelre en neef van Willem van Oranje(!), plunderend het Kwartier van Veluwe en een deel van het Graafschap Zutphen binnenviel. De plotselinge inval van strenge vorst maakte het mogelijk rivieren over te steken. Hij trok met 6.000 soldaten de bevroren IJssel over om steden als Arnhem, Dieren en Ede in te nemen en te plunderen.

Van den Bergh trok met 2.000 man, bestaande uit veerig vendels ruiters, tien tot twaalf regimenten voetvolk, na de inname van de schans bij IJsseloord door naar Dieren waar hij het kasteel de Gelderse Toren plunderde en kasteel Engelenburg te Brummen in brand stak. Bij de Grote Schans in Leuvenheim werd een brug gebouwd over de IJssel zodat de terugreis van het Spaanse leger verzekerd zou zijn.

De Tweede Inval van de Veluwe was van 21 juli tot eind augustus 1629 een afleidingsmanoeuvre in een samenwerking tussen Spaanse en Keizerlijke legers, in een poging het beleg van ‘s-Hertogenbosch te breken. De inval vond plaats onder leiding van (wederom) Hendrik van den Bergh en Ernesto Montecuccoli. Van den Bergh trok met 7.000 ruiters en 25.000 man voetvolk op 17 juli naar Zeeland (bij Grave). Op 21 juli had Montecuccoli zich met een keizerlijk leger van 14.000 man bij het leger van Hendrik van den Bergh gevoegd. Van den Berghs leger zou alle schansen langs de IJssel bezet houden om de terugtocht te verzekeren. Het was bekend terrein voor de graaf.

Montecuccoli trok plunderend via Ede, Lunteren en Barneveld naar Amersfoort. Van den Bergh nam de Grote Schans te Brummen in en verbleef in het Hof te Dieren te Dieren. In deze periode werd de Schans flink uitgebreid tot een nog omvangrijker bolwerk. Op 19 augustus kreeg de Montecuccoli het nieuws dat door de inname van Wesel door Staatse troepen deze stad verloren was gegaan voor de Spanjaarden. Daarmee waren zijn troepen van een belangrijke toevoerroute afgesneden. Op 24 augustus trok Montecuccoli trok zich terug via de IJssel.


Na de roerige periode in de Tachtigjarige Oorlog werd de Schans een aantal eeuwen aan zijn lot overgelaten. Pas in 1881 is het gebied weer in de belangstelling gekomen. Als weiland werd de Schans verkocht aan W.D.B. Arutz, die een jaar later vergunning verkreeg voor de bouw van een steenfabriek op het aangekochte terrein. Klei uit de Spaensche Schans werd gebruikt voor het produceren van bakstenen waardoor de Schans als verdedigingsbouwwerk verloren is gegaan. Na een reorganisatie in 1921 zijn er uitgaven gedaan die de financiële draagkracht van steenfabriek De Schans N.V. te boven gingen. Gevolg was een publieke veiling in 1937 waarbij gebouwen, erven en omliggende weilanden zijn verkocht. De nieuwe eigenaar liet vervolgens de steenfabriek slopen, waarna de natuur weer grotendeels bezit nam van de Schans.

Referenties:
Meer over Rheden en de Tachtigjarige Oorlog
Over de Grote Schans)
Over de Spaanse inval van 1624)
Over de Spaanse inval van 1629)
Stan Dekker’s boek over de Schans in 1629
Meer over Hendrik van den Bergh)
Gravure Inval 1629 van Claes Jansz. Visscher met de Grote Schans als detail rechtsonder
Meer over Claes Jansz. Visscher, tekenaar en uitgever